«Աբովյանի տունը գրիր իմ անունով, հիմա՛»։ — փեսայիս ճիչից տոնական սեղանի բաժակները թրթռացին։
Հաջորդ վայրկյանին Նարեկը թևի մի շարժումով տապալեց սեղանի մեջտեղի տորթը։ Վարդագույն կրեմը, ելակն ու մոմերը թռան գորգի վրա, իսկ ես մնացի կանգնած՝ իմ վաթսունամյակի երեկոյին, ափսեն ձեռքիս։
Այդ օրը ես դարձել էի վաթսուն։ Երևանի Նոր Նորքի իմ բնակարանում հավաքվել էին աղջիկս Մարինեն, փեսաս Նարեկը, հարևաններս ու ընկերուհիներս։ Ամբողջ առավոտ դոլմա էի փաթաթել։ Ամուսինս՝ Գառնիկը, մահացել էր երեք տարի առաջ և ինձ թողել երկու բան՝ Աբովյանի փոքրիկ այգի-տունն ու իր ոսկե կնքանիշ մատանին, որը քառասուն տարի չէր հանել մատից։
Այդ մատանին մեկ ամիս առաջ անհետացել էր իմ ննջասենյակի դարակից։ Նարեկն ասաց, որ ես հավանաբար ինքս եմ այն կորցրել, ու խորհուրդ տվեց հանգստանալ։ Նույն օրերին նա սկսեց ավելի հաճախ խոսել Աբովյանի տան մասին․ ասում էր՝ այն ինձ համար ծանր է, իսկ իրենց պետք է «վստահ ապագա»։
Այդ երեկո, կենացից հետո, բոլորի աչքի առաջ, նա ծոցագրպանից թղթեր հանեց ու դրեց ափսեիս կողքին։ Ասաց՝ ես պարտավոր եմ ստորագրել հենց հիմա, որովհետև «տարեցները հետո փոխում են միտքը»։ Ես ասացի՝ ոչ։ Նրա դեմքը ծռվեց, և տորթն ընկավ։ Հյուրերը լռեցին, ընկերուհիս շշնջաց «Նարեկ, ի՞նչ ես անում», իսկ աղջիկս նայում էր գորգին ու ոչինչ չէր ասում։
Ես չբղավեցի։ Վաթսուն տարում հասկացել եմ, որ ամենաբարձր ձայնը հաճախ ամենաթույլն է։ Հանգիստ վեր կացա, գնացի ննջասենյակ, վերադարձա և սպիտակ անձեռոցիկի վրա, գորգի վրա թափված կրեմի կողքին, դրեցի Գառնիկի մատանին ու մի ծալված թուղթ։ Նայեցի Նարեկի աչքերին ու ասացի․
— Ճանաչո՞ւմ ես։ Ես այն գնեցի լոմբարդից։
Սենյակում ոչ ոք չշարժվեց, իսկ աղջիկս դանդաղ մոտեցավ սեղանին…
Մարինեն վերցրեց մատանին ու նայեց ներսի փորագրված տառերին՝ հայրիկի անունն էր։ Դողացող ձեռքով բացեց ծալված թուղթը․ դա լոմբարդի անդորրագիր էր՝ Նարեկի անունով, երեք շաբաթ առաջվա ամսաթվով։ Նա հազիվ լսելի ասաց․ «Հայրիկի մատանի՞ն։ Նարեկ, դու ինձ ասացիր՝ կորել է»։ Նարեկը բացեց բերանը, բայց ոչ մի բառ դուրս չեկավ։
Լոմբարդի տերը Արամն էր՝ Գառնիկի հին ընկերը։ Երբ Նարեկը մատանին տարավ նրա մոտ երեք հարյուր ութսուն հազար դրամով, Արամը ճանաչեց այն Գառնիկի ձեռքից, հիշեց թաղման օրը և նույն երեկո զանգահարեց ինձ։ Ես հաջորդ առավոտ գնացի ու մատանին հետ գնեցի, իսկ անդորրագրի պատճենը խնդրեցի թողնել Նարեկի անունով։ Երեք շաբաթ լռեցի, որովհետև ուզում էի իմանալ, թե որտեղ է հասնելու իմ փեսայի ախորժակը։
Պարզվեց՝ Նարեկը վեց միլիոն դրամի պարտք ուներ խաղատներին և առցանց խաղերին։ Աբովյանի տունը նա պատրաստվում էր վաճառել արագ, մինչ պարտատերերը չեն հասել։ Այդ երեկո Մարինեն ոչ մի բառ չասաց։ Նա վերցրեց պայուսակը, նայեց ամուսնուն և ասաց՝ կգնա մոր տուն, մինչև ինքը որոշի ինչ անել։ Հյուրերը լուռ ցրվեցին, իսկ ես մինչև ուշ գիշեր հավաքում էի գորգի վրայի կրեմը և լաց էի լինում ոչ թե կորցրածի, այլ մնացածի համար։
Մեկ շաբաթ անց Նարեկը եկավ իմ դուռը՝ առանց թղթերի։ Ստորագրեց պարտավորագիր, որ կվերադարձնի մատանու համար ծախսածս, և համաձայնեց դիմել խաղամոլների բուժման կենտրոն։ Մատանին ես տվեցի Մարինեին։ Աբովյանի տունը մնաց իմ անունով, իսկ Մարինեն ասաց, որ ներելու մասին կմտածի այն ժամանակ, երբ Նարեկը մեկ տարի շարունակ ոչ մի դրամ չկորցնի։
Այդ օրվանից հետո ես շատ եմ մտածել, թե ինչու երեք շաբաթ լռեցի։ Հարևաններս ասում էին, որ պետք էր միանգամից ոստիկանություն կանչել, որ փեսան գողացել էր ննջեցյալի մատանին։ Բայց ես գիտեի, որ եթե առաջինը ես խոսեմ, Մարինեն ինձ չի հավատա։ Նա սիրում էր Նարեկին ու կպաշտպաներ նրան։ Ճշմարտությունը պետք է բացվեր նրա աչքի առաջ, հենց այն պահին, երբ Նարեկը ինքը ցույց տար իր իսկական դեմքը։
Գառնիկի մատանին այժմ Մարինեի մատին է։ Նա այն կրում է ամեն օր ու ասում, որ դա իր ամենաթանկ զարդն է, որովհետև երկու անգամ է վերադարձել ընտանիք՝ մի անգամ հորից, մի անգամ էլ մորից։ Իսկ Արամը, լոմբարդի տերը, ամեն տարի Գառնիկի հիշատակի օրը գալիս է մեզ մոտ ու բաժակ է բարձրացնում իր ընկերոջ համար։ Ես նրան ասացի, որ եթե այդ երեկո նա չզանգեր, ես կկորցնեի և՛ մատանին, և՛ տունը, և՛ գուցե աղջկաս։
Նարեկը հիմա աշխատում է տաքսիստ։ Առաջին ամիսներին նա ամեն շաբաթ ինձ էր բերում փոքր գումար՝ պարտքի դիմաց, ու ես տեսնում էի, թե որքան դժվար է նրան նայել իմ աչքերին։ Վեցերորդ ամսին նա ինձ համար տորթ բերեց, նույն ձևի, որը շպրտել էր իմ վաթսունամյակին, ու ասաց․ «Սա պարտքի համար չէ, մայրիկ։ Սա ներողության համար է»։ Այդ օրը ես առաջին անգամ նրան նորից տեղ տվեցի մեր սեղանի մոտ։
Իսկ դուք կներե՞իք այդպիսի փեսային։
