«Ստորագրիր բնակարանը, այլապես ամեն ինչ կջարդեմ։» — գոռաց թոռս ու ձեռքի մի շարժումով սեղանից ավլեց իմ թեյի սերվիզը։
Ճենապակե թեյամանն ու բաժակները թռան պատին, հետո հազար կտորի ցրվեցին հատակին։ Այդ սերվիզը ինձ նվիրել էին հարսանիքիս օրը՝ քառասունհինգ տարի առաջ, ու ես այն պահել էի միայն մեծ տոների համար։
Ես յոթանասուներկու տարեկան եմ, ապրում եմ Երևանի Արաբկիր թաղամասում, այն բնակարանում, որտեղ մեծացրել եմ թոռիս՝ Նարեկին։ Նրա ծնողները տարիներ շարունակ աշխատում են Ռուսաստանում, ու ես նրան ամեն առավոտ դպրոց եմ ուղարկել, ամեն երեկո կերակրել։ Վերջին կես տարում Նարեկը փոխվեց․ գիշերները չէր քնում, հեռախոսին էր կպած, ամեն օր փող էր խնդրում։ Ես տվեցի թոշակս, տվեցի նաև խնայածս, ամեն ամիս քսան հազար դրամ էլ թաքուն դնում էի գրպանը, որ ընկերների մոտ չամաչի։ Նարեկը յոթ տարեկանից իմ գիրկն էր քնում, ու ես հավատում էի, թե նա երբեք ինձ չի վիրավորի։ Այսօր նա եկավ, թղթերը դրեց սեղանին ու պահանջեց՝ ստորագրիր բնակարանը իմ անունով։ Ես ասացի՝ ոչ։
Դռան մոտ կանգնած էր հարևանուհիս՝ Անահիտը, որին ես առավոտյան սուրճի էի կանչել։ Բակի պատուհանները բաց էին, Նարեկի ձայնը լսվում էր ամբողջ շենքով մեկ։ «Ամաչիր, Նարեկ», — շշնջաց Անահիտը, բայց նա միայն ծիծաղեց․ «Տատիկը մենակ է, ո՞վ ինձ կանգնեցնի»։
Ես չլացեցի։ Նստեցի ուղիղ, ուղղեցի գլխաշորս, նայեցի թոռիս աչքերին ու հանգիստ ասացի․
— Անահիտ ջան, կարդա հեռախոսիս հաղորդագրությունը բարձրաձայն։
Նարեկը մի վայրկյանում լռեց։ Դեմքի գույնը գնաց, ձեռքերը կախվեցին, իսկ Անահիտը դողացող մատներով վերցրեց հեռախոսս սեղանից։
Անահիտը ակնոցը դրեց ու կարդաց․ բանկը տեղեկացնում էր, որ իմ ստորագրությամբ ներկայացված վարկային հայտը մերժվել է, քանի որ ստորագրությունը կեղծ է, և նյութերը փոխանցվել են իրավապահ մարմիններին։ Նարեկը ծնկեց հենց կոտրված ճենապակու վրա։
Պարզվեց՝ երեք շաբաթ առաջ նա իմ անձնագրի լուսանկարն էր արել «դեղերի զեղչի համար» ու իմ անունով վեց միլիոն դրամի վարկ էր դիմել՝ խաղադրույքների պարտքերը փակելու համար։ Բանկի աշխատակիցը անցած շաբաթ ինձ զանգել էր, ես ասել էի՝ ոչինչ չեմ ստորագրել, ու խնդրել էի հաղորդագրությամբ տեղեկացնել։ Հենց դրա համար էլ Անահիտին կանչել էի. կասկածում էի, թե ինչի համար է գալու թոռս։
Նարեկը աղերսում էր․ «Տատ, ինձ կբանտարկեն»։ Ես պատասխանեցի․ «Քեզ չեմ հայտնել ես, բանկն է հայտնել։ Բայց դու ուզում էիր ինձ իմ տնից դուրս անել»։ Հաջորդ օրը գնացի հետաքննիչի մոտ ու պատմեցի ճշմարտությունը, բայց դիմում չգրեցի. փող չէր կորել, ու գործը փակվեց նախազգուշացմամբ։ Նարեկը հեռացավ տնից, աշխատանքի անցավ շինարարության մեջ ու պարտքերը վճարեց իր աշխատավարձով։
Մի տարի անց նա եկավ նոր թեյի սերվիզով ու ասաց՝ «Տատ, ներիր»։ Ես ներեցի, բայց բնակարանի թղթերը մնացին նոտարի մոտ՝ իմ անունով, իսկ սերվիզի ջարդված կտորներից մի բաժակ պահել եմ հիշեցման համար։
Հարևանս՝ Անահիտը, հետո ինձ ասաց, որ այդ օրը իր կյանքում ամենաշատն էր վախեցել։ Նա ամբողջ կյանքում դպրոցում ուսուցչուհի էր աշխատել ու սովոր էր բարձրաձայն կարդալ, բայց այդ մի քանի տողը կարդալիս ձայնը դողում էր։ «Ես գիտեի, որ ամեն բառով մի երիտասարդի ճակատագիր եմ փոխում», — ասաց նա։ Ես պատասխանեցի, որ ճակատագիրը փոխել էր ոչ թե նա, այլ Նարեկն ինքը, այն օրը, երբ որոշեց կեղծել իր տատի ստորագրությունը։
Շատերն ինձ հարցնում են՝ ինչու ես նրան չհանձնեցի ոստիկանությանը։ Որովհետև նա իմ թոռն է, ում ես եմ գրկել ծննդատանը, ում ես եմ սովորեցրել կարդալ։ Ես գիտեի, որ նրա մեջ կա նաև լավը, միայն թե այն թաղված էր պարտքերի ու վախի տակ։ Ես չէի ուզում, որ նրա կյանքը ավարտվեր բանտում։ Բայց չէի էլ ուզում, որ նա մտածի, թե տատիկին կարելի է խաբել ու ներվել առանց հետևանքի։
Այդ պատճառով ես պայման դրեցի․ մեկ տարի նա պետք է ապրեր ինքնուրույն, աշխատեր իր ձեռքերով ու ամեն ամիս գար ինձ մոտ՝ ոչ թե փողի, այլ պարզապես թեյի համար։ Առաջին ամիսներին նա գալիս էր լուռ, նստում էր խոհանոցում ու գրեթե չէր խոսում։ Բայց ամեն ամիս նրա ձեռքերը ավելի կոպիտ էին դառնում աշխատանքից, իսկ աչքերը՝ ավելի պարզ։ Վերջին ամիսներին նա արդեն պատմում էր շինհրապարակի մասին, իր նոր ընկերների մասին ու ծիծաղում էր այնպես, ինչպես փոքր ժամանակ։
Իսկ դուք կներե՞իք թոռանը, ով ձեր տանն ու ամբողջ շենքի առաջ այդպես վարվեր ձեզ հետ։
