«Սա իմ տղայի տունն է, քո տեղը փողոցում է»։ — Սկեսուրս գոռաց այնպես, որ ամբողջ մուտքը լսի։
Նա ոտքով հրեց ճամպրուկս, ու այն գլորվեց բետոնե աստիճաններով, բացվեց, և հագուստս թափվեց հարևանների ոտքերի տակ։ Վերևի հարկից մարդիկ դուրս եկան, մեկը նկարում էր հեռախոսով։ Իմ սիրած կապույտ շարֆը կախվեց վանդակաճաղից, իսկ աղջկաս նկարով շրջանակը կոտրվեց վերջին աստիճանին։
Ութ տարի ես ապրել եմ այդ բնակարանում Նոր Նորքում։ Երբ ամուսնացանք Արմենի հետ, ես աշխատում էի բանկում, իսկ նա նոր էր ավարտել ինստիտուտը։ Սկեսուրս՝ Ժենյան, ինձ ընդունեց սառը։ Նրա կարծիքով ես «չափից ավելի խելոք» էի, «շատ էի աշխատում» ու «տան կին չէի»։ Ամեն ամիս նա գալիս էր «ստուգելու», բացում էր սառնարանը ու ասում, որ ես իր տղային սոված եմ պահում։ Հարևաններին պատմում էր, թե ինքն է օգնել տղային տուն գնել, որ հարսը «պատրաստի տուն է եկել»։
Ես լռում էի։ Արմենը խնդրում էր չվիճել մոր հետ, ասում էր, որ նա միայնակ է, որ տարիքն է։ Երբ նա երկու տարի առաջ մեկնեց Ռուսաստան՝ շինարարությունում աշխատելու, սկեսուրս սկսեց ավելի հաճախ գալ։ Նա իմ իրերը տեղափոխում էր, իր բանալիով բացում դուռը, երբ ես տանը չէի։ Իսկ վերջին ամիսներին բոլորին ասում էր․ «Արմենը կգա, կամուսնանա նորմալ աղջկա հետ, իսկ սա կգնա իր գյուղը»։
Այդ առավոտ նա եկավ հարազատ մի կնոջ հետ, ով, ինչպես հետո իմացա, պետք է իր «ապագա հարսի» մայրը լիներ։ Նա ցույց էր տալիս բնակարանը, ասում էր, որ պատուհանները նոր են, որ խոհանոցը մեծ է։ Երբ ես հարցրի, թե ինչ է կատարվում, նա հանեց ճամպրուկս պահարանից, լցրեց մեջը իմ հագուստը ու դուրս շպրտեց։
Ես չբղավեցի։ Հավաքեցի ընկած վերարկուս, պայուսակիցս հանեցի կանաչ գրքույկը՝ սեփականության վկայականը, ու նայեցի վերևի հարկ, որտեղ կանգնած էր տիկին Ռուզաննան՝ նոտարը, ում ամբողջ շենքը ճանաչում և հարգում է։
— Տիկին Ռուզաննա, խնդրում եմ, բարձրաձայն կարդացեք այս վկայականը։
Նա իջավ, դրեց ակնոցը, բացեց գրքույկը, ու դեմքը փոխվեց։ Դանդաղ շրջվեց դեպի սկեսուրս ու ասաց․ «Աստված իմ… Ժենյա, դու գիտե՞ս, թե ում անունով է այս բնակարանը»։
Բնակարանը գրանցված էր իմ անունով։ Ինը տարի առաջ հայրս վաճառել էր մեր այգին Արարատյան դաշտում՝ այն այգին, որտեղ ես մեծացել եմ, և փողը տվել էր ինձ՝ «որ աղջիկս երբեք ոչ մեկի դռանը չմնա»։ Մենք բնակարանը գնեցինք հարսանիքից երկու ամիս առաջ, և գործարքը ձևակերպել էր հենց տիկին Ռուզաննան։ Նա դա հիշեց հենց գրքույկը բացելով։
Արմենը ամեն ինչ գիտեր։ Բայց մորը երբեք չէր ասել, որովհետև Ժենյան բոլորին պատմում էր, թե «տղաս տուն է առել», ու նա չէր ուզում մորը ամաչեցնել։ Ես էլ լռում էի, որովհետև հայրս ինձ սովորեցրել էր, որ նվերի մասին չեն խոսում։
Սկեսուրս կանգնած էր դռան մեջ ու չէր կարողանում բառ ասել։ Նրա հետ եկած կինը լուռ իջավ աստիճաններով ու գնաց։ Հարևանները օգնեցին ինձ հավաքել հագուստս։ Տիկին Ռուզաննան ասաց սկեսրոջս, որ եթե նա նորից իր բանալիով մտնի այս բնակարան, ես իրավունք ունեմ ոստիկանություն կանչելու։ Ժենյան հանեց բանալին, դրեց սանդղահարթակի վրա ու առանց մի բառի գնաց։
Նույն երեկո Արմենը զանգեց։ Հարևաններից մեկը նրան ուղարկել էր տեսանյութը։ Նա երկար լռում էր, հետո ասաց․ «Ներիր ինձ։ Ես պետք է վաղուց ասեի նրան ճշմարտությունը»։ Մեկ ամիս անց նա վերադարձավ, գնաց մոր մոտ ու առաջին անգամ ամեն ինչ ասաց նրան։
Այսօր սկեսուրս մեր տուն գալիս է միայն հրավերով։ Նա դեռ երբեմն փորձում է խորհուրդներ տալ խոհանոցում, բայց այլևս երբեք չի ասում, որ ես «պատրաստի տուն» եմ եկել։ Իսկ կոտրված շրջանակի տեղը ես կախել եմ հորս ու մեր հին այգու նկարը։
Հորս հետ այդ գիշեր երկար խոսեցի հեռախոսով։ Նա միայն ասաց․ «Տեսնո՞ւմ ես, աղջիկս, այգին իր գործն արեց»։ Եվ առաջին անգամ այդ օրվա ընթացքում ես ծիծաղեցի։ Հաջորդ կիրակի ես նրան տարա մեր հին այգու տեղը։ Այնտեղ հիմա ուրիշի ծիրանենիներն են, բայց հայրս կանգնեց ցանկապատի մոտ ու ցույց տվեց այն ծառը, որ տնկել էր իմ ծննդյան տարում։
Իսկ դուք կասեի՞ք ճշմարտությունը սկեսրոջը առաջին օրվանից, թե կլռեիք ինչպես ես։
