«Հավաքիր իրերդ ու կորիր, այս տանը նոր տիրուհի կա»։ — Կարենի ձայնը թնդաց հենց մեր ամուսնության տասնհինգերորդ տարեդարձի սեղանի մոտ։
Նույն վայրկյանին նա թևի մեկ շարժումով սեղանից շպրտեց տորթը, որը ես ամբողջ օրը թխել էի, և բաժակները։ Ապակիները փշրվեցին սալիկների վրա, կրեմը ցայտեց աթոռների ոտքերին։ Եղբորս տղան դռան մոտ կանգնած նկարում էր, ու ձեռքերը դողում էին։ Ես կանգնած էի սեղանի դիմաց և զգում էի, թե ինչպես է ամբողջ սենյակը նայում ինձ։
Տասնհինգ տարի ես այդ տանը եփել եմ, լվացել, խնամել եմ նրա հիվանդ հորը մինչև վերջին օրը։ Երբ ամուսնացանք, Կարենը աշխատանք չուներ, և մենք ապրում էինք նրա ծնողների տանը։ Ես աշխատում էի դպրոցում, երեկոները մասնավոր դասեր էի տալիս, որ երեխաները ոչնչի կարիք չունենան։ Սկեսուրս՝ Սիրանուշը, խիստ կին էր, առաջին տարիներին ինձ չէր սիրում, բայց երբ ամուսինը հիվանդացավ ու ես երեք տարի նրա կողքին էի, ամեն ինչ փոխվեց։ Նա սկսեց ինձ «աղջիկս» ասել։
Վերջին ամիսներին Կարենը փոխվեց։ Ուշ էր գալիս, հեռախոսը շուռ էր տալիս սեղանին, նոր օծանելիք էր գնել ու ասում էր՝ «գործ է, մի խառնվիր»։ Ես լռում էի, որովհետև չէի ուզում երեխաների առաջ վեճ։ Իսկ երեկ գիշեր, մոտ երեքին, արթնացա միջանցքի դռան ձայնից։ Լսեցի կնոջ ծիծաղ ու Կարենի շշուկը։ Չհամարձակվեցի դուրս գալ։ Առավոտյան նա ինձ ասաց, որ երազ եմ տեսել։
Մի բան նա մոռացել էր․ երկու ամիս առաջ սկեսուրս, վախենալով գողերից, միջանցքում փոքրիկ տեսախցիկ էր դրել, և այն կապված էր իր պլանշետին։ Կարենը չգիտեր, որովհետև այդ օրերին Երևանում էր։
Այդ պատճառով, երբ նա բոլորի առաջ ինձ ասաց կորչել, ես չլացեցի։ Ուղղվեցի, նայեցի նրա կողքով դեպի միջանցք, որտեղ կանգնած էր սկեսուրս, ու հանգիստ ասացի․
— Մայրիկ, միացրեք միջանցքի տեսախցիկի երեկվա ձայնագրությունը։
Կարենը ծիծաղեց ու ասաց, որ ես խելքս թռցրել եմ։ Բայց Սիրանուշը վերցրեց պլանշետը, մատով գտավ գիշերվա ժամը և միացրեց։ Նրա դեմքը սպիտակեց։ Նա դանդաղ բարձրացրեց աչքերը որդու վրա ու հարցրեց․ «Կարե՛ն, ու՞մ ես գիշերը տուն բերել, ի՞նչ է սա»։
Տեսագրության մեջ ամեն ինչ պարզ երևում էր։ Գիշերը երեքին Կարենը մի երիտասարդ կնոջ էր բերում մեր տուն։ Նրանք կամացուկ անցնում էին միջանցքով, Կարենը բացում էր իր մոր սենյակի պահարանը, հանում էր կարմիր թավշյա տուփը ու կնոջը տալիս Սիրանուշի ոսկիները՝ նրա մոր ապարանջանը, հարսանեկան ականջօղերը և այն վզնոցը, որը նա պահում էր թոռան հարսանիքի համար։ Կինը ժպտում էր ու դրանք դնում իր պայուսակի մեջ։
Սենյակում լռություն էր։ Եղբորս տղան իջեցրեց հեռախոսը։ Կարենը փորձեց ասել, որ դա «պարտքի համար» էր, որ կինը իր գործընկերն է, որ ոսկիները վաղը կվերադարձնի։ Բայց մայրը նրան չլսեց։ Նա շրջվեց դեպի ինձ, բռնեց ձեռքս ու ասաց բոլորի առաջ․ «Այս տունը իմ անունով է։ Այսօր այստեղից դուրս գնացողը ոչ թե Անին է, այլ դու»։
Կարենը բղավեց, դուռը շրխկացրեց ու գնաց։ Հաջորդ օրը Սիրանուշը ինձ հետ գնաց ոստիկանություն և ներկայացրեց ձայնագրությունը։ Կինը, ում Կարենը տուն էր բերել, երկու օր անց ինքը եկավ ու վերադարձրեց ոսկիները՝ ասելով, որ չգիտեր, թե դրանք գողացված են։ Պարզվեց՝ Կարենը նրան ասել էր, թե ամուսնալուծված է ու տունը իրենն է։
Ամուսնալուծությունից հետո Կարենը տեղափոխվեց Երևան։ Երեխաների հետ նա շփվում է, բայց տուն այլևս չի գալիս։ Իսկ ես ու սկեսուրս այսօր էլ ապրում ենք նույն տանը։ Ամեն տարի մեր ամուսնության օրը նա ինքն է տորթ թխում ու ասում․ «Այս օրը հիմա քոնն է, աղջիկս, ոչ թե նրա»։ Վզնոցը նա արդեն որոշել է՝ ում է տալու․ իմ աղջկան, նրա հարսանիքի օրը։
Երբեմն մտածում եմ, թե ինչ կլիներ, եթե այդ գիշեր տեսախցիկը չլիներ։ Ես գուցե իսկապես հավաքեի իրերս ու գնայի, իսկ Սիրանուշը երբեք չիմանար, թե ով է տարել իր ոսկիները։ Իսկ տեսախցիկը նա գնել էր ընդամենը տասնութ հազար դրամով՝ շուկայից, իմ խորհրդով։
Տեսախցիկը մինչ օրս կախված է միջանցքում։ Սկեսուրս պլանշետը պահում է իր բարձի տակ ու ամեն երեկո, քնելուց առաջ, ստուգում է դուռը։ Մի անգամ ես տեսա, որ նա նորից միացրել էր այդ գիշերվա ձայնագրությունը ու լուռ նայում էր որդու դեմքին։ Հետո ջնջեց և ասաց․ «Այլևս պետք չէ»։
Իսկ դուք ի՞նչ կանեիք սկեսրոջ տեղում՝ կպաշտպանեի՞ք որդուն, թե հարսին։
