«Հեռացիր։ Ես եմ նրա հայրը, ես եմ տանելու։» — հարսանեկան դահլիճի մեջտեղում գոռաց Գագիկը, ուսով հրեց Վարդանին ինձնից հեռու ու նույն շարժումով ձեռքով ավլեց մոտակա սեղանի շամպայնի բաժակներն ու ծաղիկները։
Ապակին զնգոցով ցրվեց հատակին։ Երաժշտությունը կտրվեց։ Երկու հարյուր հյուր քարացել էր, իսկ մայրս ձեռքը սեղմել էր բերանին։
Ինձ Լիլիթ են ասում, քսանութ տարեկան եմ, ու այդ օրը Երևանի դահլիճում պետք է դառնայի Տիգրանի կինը։ Ըստ մեր ավանդույթի՝ հայրը հարսին տանում է փեսայի մոտ։ Տասնութ տարի այդ մարդը Վարդանն էր։ Նա էր, ով ինձ դպրոց էր տանում, ով գիշերները նստում էր իմ դասագրքերի վրա, ով քսան տարի առաջ գնացած հորս փոխարեն եկավ մեր տուն ու մնաց։ Իսկ Գագիկը, իմ ծնող հայրը, ինձ թողել էր ութ տարեկանում։ Ո՛չ նամակ, ո՛չ զանգ, ո՛չ մի դրամ։ Երբ իմացավ, որ հարսանիքս կլինի լավ ընտանիքում, հանկարծ հայտնվեց դահլիճի դռանը՝ թանկ կոստյումով, կատարյալ ժպիտով։
Վարդանը չպատասխանեց։ Նա պարզապես կանգնած էր, ձեռքերը կախ, ու ես տեսա նրա աչքերում այն վախը, որը տասը տարի թաքցրել էր․ վախ, որ վերջին պահին ես կընտրեմ ծնողին։ Գագիկը մոտեցավ, բռնեց ձեռքս ու բարձրաձայն ասաց, որ հիմա ամեն ինչ կշտկի, որ իրավունք ունի, որ ես նրա արյունն եմ։ Հյուրերը շշնջում էին, մեկը նույնիսկ բարձրացրեց հեռախոսը։
Ես չհետ քաշեցի ձեռքս, այլ դանդաղ քայլ արեցի դեպի Վարդանը, նրա թևը դրեցի իմ թևի մեջ ու ուղիղ նայեցի Գագիկի աչքերին։ Մայրս լաց էր լինում լուռ։ Դահլիճը լռեց այնքան, որ լսվում էր ապակու վերջին կտորի զնգոցը։
— Իմ հայրն այս մարդն է,— ասացի ես։
Գագիկը ծիծաղեց, թե՝ «Դու ինչ ես խոսում, ես քո հայրն եմ, դա թղթերում է գրված»։ Ես պատասխանեցի, որ հայրանունս նրանն է։ Տասնութ տարեկանում ես գնացել էի քաղաքացիական կացության ակտերի գրանցման բաժին ու օրինական ճանապարհով փոխել էի ազգանունս ու հայրանունս՝ Վարդանի անունով։ Վարդանն այդ մասին չգիտեր մինչև անձնագիրս ձեռքն առավ, ու այն օրը նա առաջին անգամ լաց եղավ իմ առաջ։
Գագիկի դեմքը գունատվեց։ «Դու… ինձ ջնջե՞լ ես քո անունից», — շշնջաց նա։ Ես ասացի, որ ինքը ջնջել էր ինձ ութ տարեկանում, ես ուղղակի փաստաթղթերում պաշտոնականացրել էի այն, ինչ արդեն կար։ Հետո նա խոստովանեց ճշմարտությունը. լսել էր, որ փեսայիս հայրը խոշոր գործարար է, և եկել էր ոչ թե աղջկան տանելու, այլ «ազգականությամբ» գործարար կապեր և փող ստանալու։
Վարդանը ուղղեց կոստյումի օձիքը, մոտեցավ Գագիկին ու հանգիստ ասաց․ «Եթե ուզում ես, նստիր սեղանի մոտ որպես հյուր։ Այս օրը իմ աղջկանն է»։ Գագիկը լռեց, ապա շրջվեց ու հեռացավ դահլիճից՝ իր կատարյալ ժպիտը թողնելով դռան մոտ։
Վարդանն ինձ տարավ փեսայի մոտ։ Պարի ժամանակ նրա ձեռքը դողում էր։ «Ես վախենում էի», — շշնջաց նա։ Ես պատասխանեցի․ «Ես քեզ ընտրել եմ տասը տարի առաջ, հայրիկ։ Այսօր միայն բոլորը իմացան»։
Հարսանիքից հետո շատ հյուրեր եկան ինձ մոտ ու ասացին, որ առաջին անգամ են տեսնում հարս, ով հարսանիքի օրը բոլորի առաջ ընտրում է իր հորը։ Ես նրանց պատմեցի, թե ինչպես էր Վարդանը տարիներ շարունակ ամեն առավոտ ինձ տանում դպրոց, թեև ինքը աշխատանքի էր ուշանում։ Ինչպես էր գիշերները նստում իմ կողքին, երբ ես հիվանդ էի, ու երբեք չէր ասում, որ ես իր հարազատ աղջիկը չեմ։ Ինչպես էր իմ ավարտական երեկոյին կանգնած դահլիճի վերջում ու լալիս էր, կարծելով, թե ոչ ոք չի տեսնում։
Գագիկը մի քանի ամիս անց ինձ գրեց։ Երկար նամակ էր՝ արդարացումներով, մեղադրանքներով ու վերջում մի տող․ «Գուցե ես իսկապես քո հայրը չեմ»։ Ես պատասխանեցի կարճ՝ որ չեմ ատում նրան, որ մաղթում եմ նրան խաղաղություն, բայց որ իմ դուռը բաց է միայն այն մարդկանց համար, ովքեր եկել են ինձ համար, ոչ թե իմ ամուսնու ընտանիքի փողի համար։ Նա այլևս չգրեց։
Տիգրանի հայրը՝ իմ սկեսրայրը, հարսանիքից հետո մոտեցավ Վարդանին ու երկար սեղմեց նրա ձեռքը։ Նա ասաց, որ այդ օրը տեսել է իսկական տղամարդ, ով կարող էր կռիվ սարքել, բայց ընտրեց արժանապատվությունը։ Այժմ նրանք ամեն ամիս միասին ձուկ են որսում Սևանում։ Իսկ երբ մեր առաջին երեխան ծնվի, նա կկրի Վարդանի անունը։
Իսկ դուք ո՞ւմ կընտրեիք որպես հայր՝ նրան, ով ձեզ ծնել է, թե նրան, ով ձեզ մեծացրել է։
