«Դու մայրիկի համար ոչինչ չես արել, կորիր այստեղից!» — քույրս այդպես բղավեց ու սեղանից շպրտեց հիշատակի մատյանը։
Մայրիկի ծանր, կաշվե կազմով մատյանը ընկավ ուղիղ ցեխի մեջ։ Խոնավ հողը ցայտեց կոշիկներիս ու վերարկուիս փեշին։ Դիլիջանի գերեզմանատան հին քարե դարպասի մոտ քամին մտնում էր հագուստիս տակ, իսկ ներկաները ձայնազուրկ շունչ քաշեցին։
Այդ օրը մայրիկիս քառասունքն էր։ Արփենիկը՝ իմ ավագ քույրը, եկել էր սպիտակ թանկարժեք վերարկուով, արևային ակնոցը ճակատին, ու ավելի շատ նման էր մեծ գործարքի եկած գործարարի, քան սգացող դստեր։ Երեք տարի ես ամեն շաբաթ օր ճանապարհ էի ընկնում՝ դեղեր, արգանակ, մայրիկի լռելյայն խոսքեր։ Արփենիկը այդ ընթացքում Երևանում կարիերա էր անում ու մոր հիվանդությունը հետևում էր հեռախոսից։ Մայրիկի վերջին շաբաթներին նա հասցրել էր երկու անգամ գալ․ առաջին անգամ փակվեց մայրիկի հետ սենյակում կես ժամ, երկրորդ անգամ՝ մի օտար մարդու հետ։ Մայրիկը հետո ինձ միայն ասաց, որ ինչ էլ լինի՝ չվախենամ։ Ես այդ խոսքը չհասկացի։ Այդ օրվանից պահում էի նրա հին հեռախոսը՝ միակ իրը, որին ձեռք չէի տվել։
Նա կանգնեց դեմքիս առաջ ու գոռաց, որ ես ձրիակեր եմ, որ ժամանակն է հեռանալ ու փակել բերանս։ Ես չբղավեցի։ Գրպանից հանեցի մայրիկիս հին կոճակավոր հեռախոսը, որ նա միշտ իր հետ էր պահում, ու դրեցի գերեզմանաքարի թաց եզրին՝ մեր երկուսի արանքում։ Փոքրիկ էկրանը լուսավորվեց։
— Սպասիր։ Լսիր, թե մայրիկն ինչ է թողել։
Արփենիկը սառեց։ Գերեզմանատան արահետից արագ քայլերով մոտեցավ մորաքույր Արուսը՝ սև շարֆը գլխին։ Նա կանգ առավ, լսեց առաջին վայրկյանները ու ձեռքը սեղմեց կրծքին։
— Սա Նվարդի ձայնն է… ինչո՞ւ է նոտարն այնտեղ։
Հեռախոսից լսվեց մայրիկի թույլ, շնչահեղձ ձայնը․ նա խնդրում էր մի րոպե՝ մտածելու, ինձ էր կանչում։ Բայց Արփենիկի ձայնը անընդհատ ընդհատում էր նրան, հրահանգում էր նոտարին՝ «Ստորագրել տվեք, էլ ժամանակ չկա»։ Խոսակցության մեջ հնչում էր կտակի նոր տարբերակը, որով տունը, հողն ու խնայողությունները անցնում էին միայն Արփենիկին, իսկ ես դուրս էի մնում։
Այդ ձայնագրությունը գտել էի մայրիկի մահից հետո՝ նրա բարձի տակից։ Հիվանդանոցում նա գաղտնի միացրել էր հեռախոսի ձայնագրիչը, որովհետև կասկածում էր, թե ինչ է լինելու։
Դարպասի մոտ լռությունն ամբողջական էր։ Արփենիկը գունատվեց․ «Սա կեղծ է, մեքենայով ստեղծված ձայն է»։ Բայց մորաքույր Արուսը հուզված ասաց․ «Ես այդ օրը կողքի պալատում էի, Արփենիկ։ Լսել եմ քո ձայնը»։ Ընտանեկան փաստաբան Սուրենը, որ նույնպես եկել էր հոգեհանգստին, հայտարարեց, որ այդ կտակը վավեր չէ։ Մայրիկի իսկական կտակը, որտեղ տունը բաժանված էր մեր երկուսի միջև հավասար, պահվում էր Դիլիջանի տան պահարանում։ Արփենիկը ոչ մի բառ չասաց ու հեռացավ գերեզմանաքարերի արանքով, իսկ ես կռացա, վերցրի մատյանը, մաքրեցի ցեխը ու առաջին էջում գրեցի մայրիկի անունը։
Իսկ դուք ի՞նչ կանեիք, եթե ձեր մոր ձայնը բացահայտեր ձեր քրոջ խաբեությունը։
