«Վաճառեցիր մամայի պսակի մատանին՝ այս սեղանի համար!» — Անուշի ձայնը պատռեց Իջևանի մեր բակի ուրախ աղմուկը։
Նույն վայրկյանին նա թևի մի շարժումով ավլեց երկար սեղանը․ դոլմայի ափսեները, մրգի ամանն ու գինու բաժակները թռան հատակին։ Բաժակները ճայթեցին, խաղողն ու նուռը գլորվեցին խոտի վրայով, իսկ հյուրերը լուռ ետ քաշվեցին։
Վեց ամիս ես պատրաստվել էի մայրիկիս վաթսունամյակին։ Բակում խորովածի ծուխ էր, թթենու տակ երկար սեղան, իմ խնայողություններով պատվիրած մեծ սեղանի ուտելիք։ Մայրս՝ Սիրանուշը, հայրիկիս մահից հետո ամեն ինչ զոհել էր մեր երկուսի համար՝ ինձ ու քրոջս։ Ուզում էի, որ այդ օրը լինի նրա կյանքի ամենագեղեցիկը։
Անուշը Երևանից եկել էր ուշ, ձեռքին բաժակ, հայացքը սառած։ Խնջույքի կեսին նա ինձ մի կողմ տարավ, ատամների արանքից ասաց, որ ես ծախսում եմ փող, որ չունեմ, ապա պայթեց։
Մենք վաղուց պաղ էինք իրար հետ։ Անուշը վաղ էր ամուսնացել, տարիներով ապրում էր Երևանում ու մեր տուն գալիս էր հազվադեպ՝ ամեն անգամ ինչ-որ բանից դժգոհելով։ Իսկ ես մնացել էի մայրիկի կողքին, այգին էի մշակում, դեղերն էի բերում, գիշերները քնում էի նրա կողքի սենյակում։ Ես չէի հասկանում, թե ինչու էր նա այդ երեկո այդքան լարված ու ինչու էր անընդհատ նայում իմ ձեռքերին։ Ասես ինչ-որ բան էր սպասում։ Մայրս այդ ընթացքում ժպտում էր հյուրերին ու հպարտ ասում, որ երկու աղջիկ ունի։
Աչքերս լցվեցին։ Ոչ մի արդարացում չասացի։ Փակեցի աչքերս, խորը շունչ քաշեցի, ապա ձեռքս առաջ մեկնեցի բոլորի առաջ ու դանդաղ բացեցի․
— Նայիր լավ, թե ինչ կա ձեռքիս մեջ։
Հյուրերի շնչասպառ ձայնը լցրեց բակը։ Մայրս, որ նոր էր առաջ եկել, ձեռքը դրեց բերանին, աչքերը լայնացած։
— Իմ մատանին… ես այն տասը տարի առաջ կորցրի։
Անուշը գունատվեց, շուրթերը դողացին։ Մայրս վերցրեց մատանին ու պտտեց լույսի տակ։ Ներսում փորագրանքը հստակ էր․ հայրիկիս անունն ու «1988» թիվը։ «Որտեղի՞ց է քեզ մոտ»,— շշնջաց նա։
Երեք ամիս առաջ Իջևանի կենտրոնում անցել էի մի գրավատան ցուցափեղկի կողքով։ Այնտեղ էր մայրիկիս մատանին՝ պիտակով, որ տասը տարի առաջ գրավ էր դրվել ու այդպես էլ հետ չէր գնվել։ Գրավատերը պատմեց, թե մատանին դրած երիտասարդ կինը մի քանի ամիս գալիս էր տոկոսները վճարելու, հետո անհետացել։ Գրավի տոմսի վրա Անուշի անունն էր։ Ես գնեցի մատանին իմ խնայողություններով՝ երկու հարյուր քսան հազար դրամով։
Անուշը նստեց խոտին ու լաց եղավ։ Տասը տարի առաջ նրա ամուսինը խաղի պարտք ուներ, նա գաղտնի վերցրել էր մատանին մայրիկի զարդատուփից՝ մտածելով մեկ ամսից հետ գնել, բայց չէր կարողացել։ Այս շաբաթ վերջապես փող էր հավաքել, գնացել էր գրավատուն ու իմացել, որ մատանին այլևս այնտեղ չէ։ Վախեցել էր, որ ես ամեն ինչ գիտեմ, ու որոշել էր հարձակվել առաջինը։
Մայրս երկար լռեց, հետո մատանին դրեց մատին ու Անուշին ասաց․ «Աղջիկս, ես վաղուց կորցրել էի ոչ թե մատանին, այլ քո վստահությունը»։ Այդ գիշեր Անուշը ծնկի եկավ ու ձեռքով հավաքեց ապակու բեկորները։
Իսկ դուք կկարողանայի՞ք ներել քրոջը, ով տարիներ շարունակ ձեր մորից թաքցրել է նման բան։
